στηρίζουμε τους ανθρώπους μας γιατί το αξίζουν

.

Η Νιόβη και ο Χρήστος στο ιστορικό 9ο Συνέδριο της ΠΟΣΔΕΠ, τον Μάρτη του 2009, όταν η μεταρρύθμιση είχε γίνει απαίτηση. 
Σήμερα είναι υποψήφιοι για το Συμβούλιο του ΑΠΘ

Το παρελθόν των εκλογικών αναμετρήσεων στο ΑΠΘ μάς διδάσκει ότι η προσωπικότητα, το βιογραφικό, οι θέσεις, οι ώρες πτήσης στα κοινά και η συνέπεια λόγων και έργων τού κάθε υποψήφιου δεν ήταν ποτέ αρκετά από μόνα τους για να εκλεγεί κάποιος σε θέση υψηλής ευθύνης. Το παιγνίδι, όμως, είναι καινούργιο και η κρίση που βιώνουμε μάς καλεί να πάψουμε να παίζουμε ένα νέο παιγνίδι με παλιούς όρους. Αύριο θα είναι στο χέρι μας και οι όροι του παιγνιδιού και τα πρόσωπα που θα διαλέξουμε να το παίξουν.

.

μια σημαντική μέρα για μας

Σήμερα αποφασίστηκε η ηλεκτρονική ψηφοφορία για τις εκλογές του Συμβουλίου στο ΑΠΘ. Είναι ένας σημαντικός σταθμός στην πανεπιστημιακή μας ζωή, αλλά ακόμη πιο σημαντικός για μας στη Συμπαράταξη. Θα μας συγχωρήσετε που δεν κρύβουμε τη χαρά μας. Αυτά τα διεκδικούσαμε από την πρώτη στιγμή που κάναμε την εμφάνισή μας οργανωμένα στον δημόσιο πανεπιστημιακό χώρο, τέσσερα χρόνια πριν. Τέσσερα χρόνια είναι πολλά για μια μικρή δικαίωση όπως αυτή, είναι όμως λίγα για την ακόμη μεγαλύτερη που θάρθει την ερχόμενη εβδομάδα. Επί του παρόντος, δείτε εδώ την ανακοίνωσή μας στις 25 Ιανουαρίου 2009, με θέμα: ΠΟΙΟΣ ΦΟΒΑΤΑΙ ΤΗΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ; Σαν να την γράψαμε χθες... Ποιος να τόλεγε ότι η μητέρα των μαχών στα ΑΕΙ, θα δινόταν ηλεκτρονικά!!!

.

λογοδοσία παντού

Από τη σύστασή της ακόμη, η λογοδοσία και η κοινωνική υπευθυνότητα υπήρξαν πάγιες θέσεις της Πανεπιστημιακής ΣΥΜΠΑΡΑΤΑΞΗΣ, τις οποίες μάλιστα αναδείξαμε στο πλαίσιο των αυξημένων ευθυνών που έχουμε ως διαχειριστές ενός αυτοδιοίκητου Πανεπιστημίου. Στο ίδιο αυτό πλαίσιο, επιβάλλεται να δίνουμε λόγο όχι μόνο στην κοινωνία για το πώς αξιοποιήσαμε και αξιοποιούμε την περιουσία και τα κονδύλια που μας ανέθεσε να διαχειριστούμε, αλλά και στους συναδέλφους μας για το τι κάναμε και τι κάνουμε διαχειριζόμενοι τα του οίκου μας. 

Κατά συνέπεια, υποστηρίζουμε οποιαδήποτε έκκληση λογοδοσίας απευθύνεται σε όργανα διοίκησης του Πανεπιστημίου, των Σχολών, των Τμημάτων και των Τομέων μας, τόσο για τρέχουσες όσο και για παρελθούσες χρήσεις, είτε αυτή προέρχεται από την κοινωνία ή (ακόμη περισσότερο) την Πολιτεία, είτε από συναδέλφους, οργανωμένους ή μεμονωμένους. 

Μάλιστα, πριν ακόμη υιοθετηθεί επίσημα το μέτρο της Διαύγειας, είχαμε υποστηρίξει πως όλα τα όργανα του Πανεπιστημίου θα πρέπει να διασφαλίζουν στον ανώτατο βαθμό συνθήκες απόλυτης διαφάνειας στη λειτουργία τους, δημοσιεύοντας εγκαίρως στην ιστοσελίδα τους την ημερήσια διάταξη της επόμενης συνεδρίασής τους και, εντός ευλόγου χρόνου μετά το πέρας της συνεδρίασης, τις αποφάσεις που πάρθηκαν.

Για την «ανακοίνωση του ΔΣ του ΕΣΔΕΠ της 19-10-2012», τα μέλη της Συμπαράταξης στο ΔΣ του ΕΣΔΕΠ δεν έλαβαν καμιά ειδοποίηση κατά τη διαδικασία έκδοσής της και δεν είχαν καμιά συμμετοχή σε αυτήν. Είμαστε αναγκασμένοι να το πούμε αυτό, διότι η εισαγωγική παράγραφος της «ανακοίνωσης» παραπέμπει σε μια διαδικασία διερεύνησης κάποιων καταγγελιών στο πλαίσιο του ΔΣ του ΕΣΔΕΠ, μετά το πέρας της οποίας το εν λόγω ΔΣ «κατέληξε» σε όσα εκεί αναφέρει. 

Καθόσον μας αφορά, εμείς παγίως ζητάμε λογοδοσία από όλους χωρίς διάκριση, για τους λόγους που αναφέρουμε ανωτέρω. Στο ίδιο αυτό πλαίσιο, στηρίζουμε και τις εκκλήσεις για λογοδοσία που απευθύνονται σε όργανά μας από οιονδήποτε κι αν προέρχονται. Δίκες, όμως, δεν κάνουμε, ούτε κατηγορίες απευθύνουμε, διότι δικαστήριο δεν είμαστε, ούτε εισαγγελική αρχή. 

.

μισθολογικές περικοπές και διδάγματα για το μέλλον

.

Οι μισθολογικές περικοπές μάς αδικούν. Είμαστε θύματα μιας νέας οριζόντιας μείωσης του μισθολογικού κόστους του δημοσίου, σε διακλαδικό επίπεδο αυτή τη φορά, που αγνοεί επιδεικτικά την άνιση μεταχείριση ενός ανταγωνιστικότερου κλάδου, που όμως δεν έλαβε καμιά αύξηση στις αποδοχές του τα τελευταία χρόνια, τη στιγμή που όσοι συγκρίνονται μαζί του λάβανε αυξήσεις της τάξης του 40, του 70 ή του 100%!

Με τις σχεδιαζόμενες περικοπές, η Κυβέρνηση εκπέμπει ένα πρόσθετο μήνυμα: αδιαφορεί προκλητικά αν τα δημόσια πανεπιστήμια καταρρεύσουν. Το αποδέχεται, θα λέγαμε, με όρους ενδεχόμενου δόλου… Δεν εξηγείται αλλιώς γιατί αδιαφορεί αν φύγουν στο εξωτερικό άξιοι συνάδελφοι. Αδιαφορεί αν δεν έρθουν από το εξωτερικό αξιότεροι συνάδελφοι. Αδιαφορεί αν σταματήσουν να χτυπάνε την πόρτα του ελληνικού πανεπιστημίου αξιότατοι νέοι επιστήμονες, που κατά κανόνα έχουν υψηλότερα προσόντα από πολλούς υπηρετούντες στα ελληνικά ΑΕΙ καθηγητές σήμερα!

Το νέο μήνυμα εκπέμπεται στην ίδια ακριβώς συχνότητα με το ν. 4076, ο οποίος πριν δυο μήνες ακύρωσε τη μεταρρύθμιση που προήγαγε ο ν. 4009 σε επίπεδο τμημάτων και τομέων, προγραμμάτων σπουδών και μεταπτυχιακών. Δεν θέλει το Δημόσιο Πανεπιστήμιο ν’ αλλάξει; Τόσο το χειρότερο γι’ αυτό! Η ζωή, όμως, προχωρά. Με τον ίδιο νόμο, λοιπόν, το Υπουργείο ανέκτησε την απόλυτη διακριτική ευχέρεια να συρρικνώσει τη δημόσια ανώτατη εκπαίδευση και διευκόλυνε την ίδρυση και λειτουργία κολλεγίων σε συνεργασία με ανώτατα ιδρύματα του εξωτερικού. Πριν λίγες ημέρες, γίναμε μάρτυρες της παρέλασης κυβερνητικών στελεχών στα εγκαίνια της «πρώτης ιδιωτικής πολυτεχνικής σχολής στη χώρα μας». Ήδη, σύμφωνα με δικές μας πληροφορίες, σχεδιάζεται να ενταχθούν στο νόμο για την ταχεία αδειοδότηση επενδύσεων (fast track) και μεγάλες επενδύσεις που θα μπορούσαν να υλοποιηθούν στον τομέα της εκπαίδευσης.

Ερώτηση:

Αφήσαμε, άραγε, κανένα περιθώριο στην πολιτική εξουσία, με τις πράξεις και τις παραλείψεις μας, να αντιδράσει με τρόπο διαφορετικό από αυτόν με τον οποίο αντιδρά σήμερα; ΚΑΝΕΝΑ! Ο ένας νόμος δεν μας άρεσε κι ο άλλος μας ξινίζει. Οι συνδικαλιστές του club της δραχμής συμπεριφέρονται σα να μην πέρασε μια μέρα από την προηγουμένη της ψήφισης του ν. 4076. Τον καταδίκασαν και αυτόν όπως τον προηγούμενο, πριν καν τον διαβάσουν! Όσο για την ακαδημαϊκή μας ηγεσία, αυτή αποφάσισε να προσφύγει κατά της συνταγματικότητας και του νέου νόμου. Κατά τα άλλα, είναι υπέρ ενός νέου καταστατικού χάρτη, λέει, για τα ΑΕΙ της χώρας... Τώρα; Τώρα που την πραγματική μεταρρύθμιση, την επέβαλαν ήδη η κοινωνία και η οικονομία;

Είχαμε προειδοποιήσει ειδικά επ’ αυτού δυο χρόνια πριν: 

Το ελληνικό πανεπιστήμιο, λέγαμε, βρίσκεται ακόμη στο κέντρο της ανώτατης εκπαίδευσης στη χώρα μας, και αυτό είναι πλεονέκτημα για τη διάσωσή του με τη μορφή που έχει σήμερα. Σε μας εναπόκειται εάν θα παραμείνει εκεί ή θα μεταβληθεί σε μια απλή –και μάλιστα φτωχή– συνιστώσα, όπως έχει γίνει σε άλλες χώρες. Εμείς το θέλουμε στο κέντρο της εκπαίδευσης, με σαφή βελτίωση της δημόσιας υπηρεσίας που παρέχει, χάριν των φοιτητών του, της ελληνικής κοινωνίας και οικονομίας και του μέλλοντος αυτού του τόπου. Διαφορετικά, είναι βέβαιον πως κοινωνία και οικονομία θα βρουν εναλλακτικούς τρόπους να ικανοποιήσουν τις ανάγκες τους.

Εδώ ήρθαμε, λοιπόν.

Ποιοι έχουν την ευθύνη γι’ αυτό; Οι πολιτικοί που σήμερα αποφασίζουν τις περικοπές μας; Σίγουρα! Αυτοί, όμως, έχουν κι ελαφρυντικά: να βγει ο λογαριασμός να πάρουμε τη δόση, μη τυχόν καταρρεύσουμε· να δώσουν διέξοδο στο αδιέξοδο στο οποίο οδηγούμε την κοινωνία, κρατώντας την όμηρο μιας χαμηλής ποιότητας ανώτατης εκπαίδευσης. Εμείς, όμως, δεν έχουμε κανένα ελαφρυντικό. Συλλογικά τουλάχιστον. 

Λόγος για τον οποίο αδυνατούμε να συμφωνήσουμε σε απεργιακές κινητοποιήσεις. Κατ’ αρχήν, δεν το κάναμε ποτέ, συνεπώς δε θ’ αρχίσουμε τώρα. Διότι οι φοιτητές μας και οι γονείς τους δεν φταίνε σε τίποτε. Και διότι, επιπλέον, οι απεργίες τώρα, μάς οδηγούν κατ' ευθείαν στο γκρεμό. Προκαλούμε μια καταπονημένη κοινωνία, που ούτε μας εκτιμά πλέον, ούτε μας αγαπά. Το έχουμε πει και το ξαναλέμε: πρέπει επιτέλους να περάσουμε από την εξέγερση στην αντίδραση. Εάν δράση είναι η κρίση, ποια είναι η δική μας αντίδραση στην κρίση; Πώς αντιδρούμε σε αυτήν αντί απλώς να εξεγειρόμαστε; Όσο εξεγειρόμαστε αντί να αντιδρούμε, θα στενεύουν ολοένα και περισσότερο τα περιθώρια να αντιδράσουμε. Μια τέτοια διπλή επιδείνωση των όρων μιας δικής μας συλλογικής αντίδρασης βιώσαμε τους τελευταίους δύο μήνες με την αντιμεταρρύθμιση του ν. 4076, αφενός, και τις άνευ προηγουμένου περικοπές στις αποδοχές μας, αφετέρου.

Μείναμε μετεξεταστέοι στην κοινωνία

Ποιος φανταζόταν ότι η πολιτική εξουσία θα μπορούσε να περάσει τόσο μεγάλης κλίμακας περικοπές στις αποδοχές μας με τόση ευκολία! Γιατί αυτό; Διότι έχουμε μείνει μετεξεταστέοι στην κοινωνία. Γιατί δεν έχουμε πλέον κανένα έρεισμα σ’ αυτήν. Μην ψάχνετε επικοινωνιακούς δαίμονες. Στην επικοινωνία, όταν δεν καταφέρνεις να επικοινωνήσεις κάτι, φταις εσύ, δεν φταίνε ούτε οι αποδέκτες των μηνυμάτων σου, ούτε οι δραστήριοι ανταγωνιστές σου. Δεν είναι ο δρόμος που φταίει, συνάδελφοι. Είναι η μηχανή του αυτοκινήτου μας που έχει το πρόβλημα. Μέχρι να ξαναβγούμε στην κοινωνία να δώσουμε ξανά εξετάσεις, έχουμε πολύ homework μπροστά μας...
.

ανοίγουμε τη συζήτηση για την αναδιάρθρωση των ΑΕΙ

.

Παρά τις ατέλειές του, ο νόμος 4009 αποτέλεσε τη μόνη ουσιαστική μεταρρύθμιση που επιχειρήθηκε στη μετά-Μνημόνιο εποχή. Η εφαρμογή του, όμως, παρεμποδίστηκε με τη βία από παρατάξεις και συναδέλφους, που μάλιστα υπερηφανεύονται γι’ αυτό, παρά το γεγονός ότι προσέβαλαν στοιχειώδεις ελευθερίες συναδέλφων τους στο χώρο του Πανεπιστημίου, όπως αυτές δεν έχουν απειληθεί σε κανέναν άλλο δημόσιο χώρο μέχρι τώρα από συνάδελφο προς συνάδελφο.

Όχι τυχαία, βέβαια, διότι μόνο σ’ αυτόν εδώ το χώρο συσπειρώθηκαν οι μεταρρυθμιστικές δυνάμεις γύρω από ένα σχέδιο εξόδου από την κρίση ενός τμήματος του δημόσιου τομέα, στον οποίο ανήκουμε και εμείς. Μόνον εδώ, λοιπόν, η βίαιη αντίδραση ενός κόσμου εθισμένου στη βιαιότητα, που δε θέλει ν’ αλλάξει, εκδηλώθηκε –όχι πλέον κατά των ΜΑΤ, συγκεκριμένα, ή της Τρόικας, αφηρημένα– αλλά κατά των ίδιων των συναδέλφων τους που τόλμησαν να εφαρμόσουν ένα νόμο είτε συμμετέχοντας σε μια εκλογική επιτροπή, είτε θέτοντας υποψηφιότητα για μια θέση συμβούλου, ή ακόμη και πηγαίνοντας απλά να ψηφίσουν…

Δυστυχώς, η νέα Κυβέρνηση, στην παρθενική της νομοθετική πρωτοβουλία, επέλεξε –την ίδια στιγμή που ομνύει στις διαρθρωτικές αλλαγές– να βάλει νερό στη μεταρρύθμιση, επιτρέποντας μάλιστα να παραχθεί δίκαιο  από τη βία. Διερωτάται κανείς πώς η Κυβέρνηση αυτή θα συγκρουστεί με πολύ βιαιότερα συμφέροντα που στέκονται εμπόδιο στη μεταρρύθμιση της χώρας, όταν υποχωρεί απέναντι στην ενδοπανεπιστημιακή βία…

Παρ’ όλα αυτά, πρόθεση δική μας είναι να στηρίξουμε την εφαρμογή του νόμου όπως διαμορφώθηκε τελικά, αξιοποιώντας κάθε ευκαιρία για ουσιαστική αλλαγή που μας παρέχει. Τη χρονιά που έρχεται, θα είμαστε παρόντες στη διαδικασία μετασχηματισμού της ανώτατης εκπαίδευσης, που ήδη ξεκίνησε. Οι στιγμές που διέρχεται η χώρα είναι κρίσιμες και θα πρέπει να σταθούμε κι εμείς αρωγοί στην προσπάθεια που καταβάλλει να απομακρυνθεί από το χείλος του γκρεμού. Στο πλαίσιο αυτό, κεντρικό ζήτημα αποτελεί η ακαδημαϊκή και διοικητική μεταρρύθμιση της ανώτατης εκπαίδευσης, μαζί με τη μεταρρύθμιση που διενεργείται στον υπόλοιπο δημόσιο τομέα της χώρας, τμήμα του οποίου είμαστε και εμείς.

Παίρνουμε, λοιπόν, την πρωτοβουλία σήμερα να ανοίξουμε τη συζήτηση στο ΑΠΘ, με στόχο την επίτευξη μιας διπλής αναδιάρθρωσης:

Α) σε επίπεδο Τμημάτων, με σκοπό να περιορίσουμε τον αριθμό τους κατά 30%, ώστε να φτάσουμε στον επιθυμητό εθνικό στόχο της κατάργησης 150 τμημάτων ΑΕΙ και ΤΕΙ από τα 500 που λειτουργούν στη χώρα, και

Β) σε επίπεδο Ιδρυμάτων, με σκοπό να απορροφήσουμε το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, το Διεθνές Πανεπιστήμιο και το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας ή μέρος αυτού, και να γίνουμε ένα Πανεπιστήμιο στη Μακεδονία με τη νέα, περιεκτική επωνυμία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, εις τρόπον ώστε να υπάρχει ένα Πανεπιστήμιο στη Θράκη, ένα στη Μακεδονία, ένα στην Ήπειρο με απορρόφηση του Ιονίου, ένα στη Θεσσαλία, ένα στην Πελοπόννησο, ένα στο Αιγαίο και ένα στην Κρήτη. Η Αττική είναι μια ιδιάζουσα περίπτωση, αν και δεν βλέπουμε γιατί και αυτή δεν θα μπορούσε να έχει ένα Πανεπιστήμιο στην Αθήνα, ένα στον Πειραιά και ένα Πολυτεχνείο, εις τρόπον ώστε τα ΑΕΙ σε όλη την επικράτεια να μην υπερβαίνουν τα δέκα (10).

Προς την κατεύθυνση αυτή, προτείνουμε τον περιορισμό των Σχολών του νέου Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Μακεδονίας στις ακόλουθες δέκα (10), ώστε γύρω από αυτές να δομηθεί η προτεινόμενη ανωτέρω διπλή αναδιάρθρωση, εσωτερική και εξωτερική:
 1.  Αυτόνομη Σχολή Επιστημών Υγείας
 2.  Πολυτεχνική Σχολή
 3.  Σχολή Θετικών Επιστημών
 4.  Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών
 5.  Νομική Σχολή
 6.  Σχολή Κοινωνικών, Οικονομικών & Πολιτικών Επιστημών
 7.  Σχολή Φυσικού Περιβάλλοντος
 8.  Ακαδημία Επιστημών Αγωγής
 9.  Ακαδημία Καλών Τεχνών
10. Σχολή δια βίου μάθησης, στην οποία θα μπορούσε να μετεξελιχθεί το Διεθνές Πανεπιστήμιο.

Συγχρόνως προτείνουμε:

α) την άμεση παραχώρηση της διαχείρισης της πολυδάπανης Πανεπιστημιακής Φοιτητικής Λέσχης σε εταιρία catering μετά από διεθνή διαγωνισμό. Αν συνεχίσει το ΑΠΘ να διαχειρίζεται τη Λέσχη, θα πρέπει να το κάνει στο πλαίσιο ισοσκελισμένων προϋπολογισμών, με πρόβλεψη φοιτητικού εισιτηρίου σίτισης, όπως γίνεται σε όλο τον κόσμο.

β) Το αυτό (κατ’ ελάχιστον) ισχύει και για την Πανεπιστημιακή Κατασκήνωση της Καλάνδρας. Αν συνεχίσει να την διαχειρίζεται το ΑΠΘ, οι επενδύσεις εκεί θα πρέπει να γίνονται μόνον εφόσον μπορούν να αποσβεσθούν.

Σε καιρούς οξύτατης κρίσης, θα πρέπει επιτέλους να αποφασίσουμε να κλείσουμε τις πληγές στο σώμα του Πανεπιστημίου που αιμορραγούν ακατάπαυστα εδώ και δεκαετίες! Όπως θα πρέπει κάποτε να θέσουμε και τις προτεραιότητές μας με κριτήριο κατά πόσο μπορούμε να τις στηρίξουμε με τα μέσα που διαθέτουμε και με όσα άλλα θα μπορούσαμε ενδεχομένως να διασφαλίσουμε. Δεν μπορεί ο Ελληνικός Λαός να εξακολουθεί να πληρώνει εσφαλμένες επιλογές μας στο όνομα της ακαδημαϊκής ελευθερίας ή του αυτοδιοίκητου.

Συνάδελφοι,

Ή θα πάρουμε τις τύχες του Πανεπιστημίου στα χέρια μας, ή θα καθίσουμε στη γωνιά μας και θα καταγγέλλουμε την εκάστοτε Κυβέρνηση που θα το κάνει στη θέση μας. Εμείς επιλέγουμε το πρώτο. Διότι πιστεύουμε πως είναι η αποτελεσματικότερη οδός για την προάσπιση και των ατομικών μας συμφερόντων που πλήττονται από την κρίση.

η δική μας αναφορά στον Γκρέκο

.

Η νέα ακαδημαϊκή χρονιά θάναι κρίσιμη τόσο για το Πανεπιστήμιο, όσο και για τη χώρα. Ποτέ δεν ξεχωρίσαμε τα τελευταία χρόνια την τύχη της χώρας από την κατάσταση της ανώτατης παιδείας. Κι αυτό για δυο λόγους: πρώτον, διότι είμαστε μέρος του δημόσιου τομέα, που κυρίως ευθύνεται για την κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει η χώρα, και δεύτερον, διότι η κοινωνία περιμένει από μας αφενός να τη βοηθήσουμε να κατανοήσει τι της συμβαίνει με τις γνώσεις μας, αφετέρου να της δείξουμε την έξοδο από την κρίση που βιώνει με το παράδειγμά μας.

Τα ερωτήματα που τίθενται, λοιπόν, στον καθένα από μας ατομικά και σε όλους εμάς συλλογικά είναι αμείλικτα: τι κάναμε για να βγάλουμε το Πανεπιστήμιο από την κρίση και να δώσουμε και το παράδειγμα στην υπόλοιπη κοινωνία ν’ ακολουθήσει; Τι κάναμε στα του οίκου μας, τον οποίο αυτοδιοικούμε, προκειμένου να τον αλλάξουμε, ώστε να βοηθήσουμε και τη χώρα ν’ αλλάξει;

«Έκαμες αυτό που σου μπιστεύτηκα; Δώσε λογαριασμό!»

Εμείς στο πλαίσιο αυτό, πιστοί στη μικρή ιστορία της παράταξής μας και στους λόγους ύπαρξής της, στηρίξαμε τη μεταρρύθμιση του νόμου 4009. Και το κάναμε για όλους τους λόγους που επισημάναμε αναλυτικά εδώ. Και θα συνεχίσουμε να το κάνουμε, παρά το γεγονός ότι οι πρόσφατες τροποποιήσεις του νόμου-πλαισίου στερούν από την πανεπιστημιακή κοινότητα την πρωτοβουλία αναδιάρθρωσης του δημόσιου πανεπιστημιακού τομέα της χώρας. Και θα το κάνουμε γιατί έχουμε συνείδηση της κρισιμότητας της κατάστασης στην οποία βρίσκεται η χώρα, που δίνει μάχη για την επιβίωσή της εντός της Ευρωπαϊκής οικογένειας. 

Σε αναζήτηση παραδείγματος

Πιστεύουμε ακράδαντα πως το Πανεπιστήμιο είναι ο χώρος όπου θα κερδηθεί ή θα χαθεί η μάχη αυτή. Κανένας άλλος χώρος δεν πέρασε από την εξέγερση λόγω της κρίσης στην αντίδραση απέναντι στην κρίση. Μόνο στα Πανεπιστήμια είχαμε κινήσεις συλλογικής αντίδρασης στην κρίση. Σε όλους τους άλλους χώρους της κοινωνίας και της οικονομίας, όταν δεν κυριαρχεί η εξέγερση, επικρατεί η ακινησία που συντηρεί την ύφεση και επιτείνει την κατάρρευση. Πουθενά αλλού οι μεταρρυθμιστικές δυνάμεις της χώρας δεν αναδείχθηκαν και δε συσπειρώθηκαν σε τέτοιο βαθμό γύρω από ένα σχέδιο εξόδου από την κρίση ενός τμήματος του δημόσιου τομέα, τόσο κρίσιμου μάλιστα για το μέλλον της χώρας, όπως στο Πανεπιστήμιο.

Επί του παρόντος, οι δυνάμεις αυτές έχουν ηττηθεί εξ αιτίας της συνδρομής πέντε αιτίων:

1. Της απουσίας μιας στρατηγικής μετάβασης ενσωματωμένης στο νόμο 4009.

2. Της ατολμίας της δικαιοσύνης και της δημόσιας τάξης να επιβάλλουν το νόμο.

3. Της ακινησίας και της παθητικής συμμετοχής μεγάλου μέρους της καθηγητικής κοινότητας.

4. Της υπονόμευσης της εφαρμογής του νόμου από τις πρυτανικές αρχές.

5. Της άσκησης ωμής και απροκάλυπτης βίας από τις δυνάμεις της αντίδρασης που κρατούν εδώ και χρόνια όμηρο το ελληνικό πανεπιστήμιο.

Ακύρωση παραδείγματος;

Η νέα κυβερνητική συνεργασία ήρθε να νομιμοποιήσει τα αποτελέσματα που άφησε πίσω της η δυναμική παρεμπόδιση υλοποίησης της μεταρρύθμισης, αναλαμβάνοντας μια πρωτοβουλία, η οποία -σε καιρούς διαρθρωτικών αλλαγών- δε θέτει μόνον ένα σημαντικό θέμα πολιτικής, εν προκειμένω αντιμεταρρυθμιστικής κατεύθυνσης, όπως έχουμε τεκμηριωμένα (και αδιαμφισβήτητα) επισημάνει, αλλά κι ένα μείζον θέμα ηθικής τάξης, στο μέτρο που από τη βία επετράπη τελικά να προκύψει δίκαιο! Γνωρίζαμε πως οι μεταρρυθμιστικές αντοχές της νέας Κυβέρνησης θα δοκιμάζονταν πρώτα στα Πανεπιστήμια, με αφορμή την αναμενόμενη νομοθετική παρέμβαση για τη διευκόλυνση εφαρμογής του ν. 4009 μετά τις δύο εκλογικές αναμετρήσεις, που πήγαν πίσω και την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση. Και το είχαμε εγκαίρως επισημάνει. Δεν περιμέναμε, όμως, και μάλιστα από δυνάμεις που θέλουν να λέγονται και αριστερές και μεταρρυθμιστικές, να επισφραγίσουν τις συνέπειες της βίας και εν τέλει να τις νομιμοποιήσουν σε τέτοιο βαθμό, παράγοντας από τη βία δίκαιο στην παρθενική τους νομοθετική πρωτοβουλία! Τι να περιμένουμε, άραγε, στη συνέχεια;

Για την κρατούσα δεξιά κυβερνητική παράταξη, τα Πανεπιστήμια ήσαν ανέκαθεν ένας χώρος αριστερής κυριαρχίας. Στα Πανεπιστήμια οφείλεις να τοποθετείσαι αριστερά, και ήδη αντιμνημονιακά, ακόμη κι όταν δεν είσαι αριστερός. Σήμερα, ένας δεξιός Υπουργός (καθιστάμενος σοφότερος από την τύχη της προκατόχου του, που αναμείχθηκε ως μη όφειλε στην αντιδικία ποιος κυβερνά αυτό το Πανεπιστήμιο) επέλεξε, κατά τρόπο μακιαβελικό θα λέγαμε, να αφήσει τις αριστερές δυνάμεις να λύσουν τις διαφορές τους στον κυρίαρχο χώρο τους, με άλλα λόγια να συνεχίσουν να τον κατασπαράσσουν όπως το πράττουν εδώ και τριάντα χρόνια, κρατώντας, όμως, για τον εαυτό του τα κρίσιμα για τη διάσωση της χώρας εργαλεία συρρίκνωσης του μη βιώσιμου δημόσιου τομέα της ανώτατης εκπαίδευσης. Θέλουμε να πιστεύουμε πως δε θα μπει και στον πειρασμό να ασκήσει παλαιοκομματική πελατειακή πολιτική με την ευκαιρία των καταργήσεων και συγχωνεύσεων κρίσιμων για τις τοπικές κοινωνίες εκπαιδευτικών μονάδων. Τίποτε δεν προδικάζουμε, αλλά τα σημάδια δεν είναι καλά. Φαίνεται πως κέρδισαν όλοι τους, παίρνοντας ο καθένας το κατιτίς του, έχασε, όμως, η ανώτατη εκπαίδευση. Κι αν έχανε μόνο αυτή, θάταν λίγο το κακό. Έχασε και η χώρα, που ακόμη ψάχνει το παράδειγμα που θα τη βγάλει από την κρίση. 

Αυτό το παράδειγμα, λοιπόν, εμείς είμαστε αποφασισμένοι να μην της το στερήσουμε. Και γι’ αυτό θα αγωνιστούμε και τη χρονιά που έρχεται, αξιοποιώντας όποιες μεταρρυθμιστικές ευκαιρίες εξακολουθεί να μας παρέχει η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση στο βαθμό που διασώθηκε. Για τον απλούστατο λόγο ότι δεν βλέπουμε πού αλλού, σε ποιον άλλο χώρο δηλαδή, θα μπορούσαν να δημιουργηθούν οι συνθήκες εκείνες, που θα επέτρεπαν να υλοποιηθεί ένα μεταρρυθμιστικό success story, υπόδειγμα εξόδου και της υπόλοιπης κοινωνίας από την κρίση. Διότι μόνον από 'δω μέσα μπορεί και πρέπει να ξεκινήσει η βιώσιμη αναδιάρθρωση της χώρας. 
.

ο τρίτος δρόμος της ΔΗΜΑΡ για τα ΑΕΙ

.

Συγκλονισμένοι παρακολουθούμε τις μέρες αυτές το ακατάσχετο υβρεολόγιο που έχουν εξαπολύσει διακεκριμένοι συνάδελφοι της ΔΗΜΑΡ και του αρμόδιου συνδικαλιστικού της βραχίονα, της ΑΡΜΕ, κατά των υποστηρικτών του νόμου 4009, στους οποίους συγκαταλεγόμαστε και εμείς για όλους τους λόγους που έχουμε επανειλημμένα τονίσει.

Γνωρίζουμε πως οι συγκεκριμένοι Δημαρίτες συνάδελφοι έχουν στο μυαλό τους συγκεκριμένα πρόσωπα που περιλούζουν ως «πρόθυμους», «αλαζόνες», «νεοφιλελεύθερους», «λαϊκιστές», «παρατρεχάμενους», «ρηχούς μεταρρυθμιστές», «αντιδραστικούς εκσυγχρονιστές», μέχρι και «γελοίους»... Πρόκειται για παλιούς συντρόφους τους που αλλαξοπίστησαν, ορισμένοι μάλιστα εξ αυτών φτιάξανε και το νόμο 4009. 

Κανονικά, λοιπόν, το ξεκαθάρισμα των λογαριασμών τους, επειδή είναι μια οικογενειακή τους υπόθεση, στην πραγματικότητα δεν έπρεπε να μας αφορά. Άλλωστε, ο Νίκος Μπίστης, το είπε ξεκάθαρα, ο άνθρωπος: «Το πρόβλημα που υπάρχει πηγάζει ακριβώς από την πληγή που άνοιξε στην ΔΗΜΑΡ αυτή η υπόθεση που δεν λέει να κλείσει αλλά και από την εμμονή αυτών των συντρόφων να κρίνουν την ΔΗΜΑΡ σχεδόν αποκλειστικά από την στάση της απέναντι στον νόμο Διαμαντοπούλου».

Επειδή, όμως, τα σκάγια των συναδέλφων παίρνουν κι εμάς και είναι και ιδιαίτερα προκλητικοί (αλλά και προκλητικά αδιάβαστοι!), γι’ αυτό θα σηκώσουμε το γάντι και θα τους υποβάλουμε τρία (3) συγκεκριμένα ερωτήματα, στα οποία αν θέλουν μας απαντούν, αν δε θέλουν, ψυχή βαθιά, που λέει κι ο λαός μας (ή μάλλον … ρηχή καθόσον μας αφορά, γιατί, βλέπετε, εμείς συγκαταλεγόμαστε στους ρηχούς μεταρρυθμιστές, ενώ αυτοί έχουν βάθος οι άνθρωποι!)

Τρία απλά ερωτήματα…

Για πείτε μας, λοιπόν, συνάδελφοι, μιας και ταυτίζεστε πλέον με το νέο-νέο νόμο (και μάλιστα περηφανεύεστε γι’ αυτό):

1) Αποσπάσατε, ναι ή όχι, από την Πανεπιστημιακή Κοινότητα τη νομική δυνατότητα να προβεί η ίδια (δηλαδή από τα κάτω) στην αναδιάρθρωση του δημόσιου πανεπιστημιακού τομέα της χώρας, με νομικά εργαλεία τις αρχικές διατάξεις των άρθρων 7 παρ. 6 και 76 παρ. 7 του ν. 4009; Και με τι την αντικαταστήσατε;

2) Μεταφέρατε την αρμοδιότητα αυτή στον ίδιο τον Υπουργό, λύνοντάς του τα χέρια να κινηθεί σε όποια κατεύθυνση θελήσει και χωρίς την συναίνεση της Πανεπιστημιακής Κοινότητας. Είναι έτσι; Έτσι είναι, αφού τροποποιήσατε το άρθρο 7 παρ. 6. Πριν, αν δεν είχε γνώμη συμβουλίων, συγκλήτων και της ΑΔΙΠ, ο Υπουργός δεν προχωρούσε σε πρόταση για έκδοση ΠΔ. Και η πρότασή του έπρεπε να είναι τεκμηριωμένη, ενώ τώρα είναι ουσιωδώς ανέλεγκτη. Πριν, λοιπόν, την πρωτοβουλία την είχε η Πανεπιστημιακή Κοινότητα. Τώρα, η πρωτοβουλία πέρασε στον Υπουργό, η δουλειά του οποίου έγινε πιο εύκολη (το dirty job του, με άλλα λόγια). Τώρα, ο Υπουργός μόνον τεκμηριωμένο (;) ερώτημα έχει την υποχρέωση να υποβάλλει στην Πανεπιστημιακή Κοινότητα, κι αν αυτή δεν απαντήσει εντός 60 ημερών, τότε προχωρά και κάνει ό,τι θέλει, σχεδόν ανέλεγκτα. Διότι, για τεκμηριωμένες απαντήσεις έχουμε ακούσει, για τεκμηριωμένο (;) ερώτημα, πρώτη φορά ακούμε, και μάλιστα σε νόμο του κράτους! Μεταξύ μας, καλά θα κάνει και θα προχωρήσει με τον ένα ή τον άλλο τρόπο ο Υπουργός στις συγχωνεύσεις, διότι εδώ που φτάσαμε θα πρέπει ούτως ή άλλως να συρρικνωθεί ο «απλωμένος» πανεπιστημιακός χώρος, διαφορετικά θα καταρρεύσουμε όλοι. Λυπούμαστε, όμως, που η Πανεπιστημιακή Κοινότητα εμποδίστηκε με τη βία να αξιοποιήσει μια ευκαιρία που της δόθηκε για πρώτη φορά στην ιστορία της από την Πολιτεία. Κι εσείς ευθύνεστε γι' αυτό, διότι επιπλέον νομιμοποιήσατε με τον τρόπο αυτό τα αποτελέσματα της βίας και γι’ αυτό θα πρέπει να απολογηθείτε στην Πανεπιστημιακή Κοινότητα.

Πριν, λοιπόν, είχαμε ΡΗΤΑ ΝΟΜΟΘΕΤΗΜΕΝΕΣ διαδικασίες που δέσμευαν την εκτελεστική εξουσία, κτίζοντας πάνω στην έννοια της ΑΥΤΟΝΟΜΙΑΣ που αποσκοπούσαν να εισαγάγουν στον Πανεπιστημιακό Χώρο. Τώρα, έχουμε απλές διακηρύξεις καλών προθέσεων του Υπουργού περί διαλόγου και συναινέσεων κατά την εφαρμογή του σχεδίου του «ΑΘΗΝΑ». ΔΕΝ ΕΧΟΥΜΕ ΠΙΑ ΝΟΜΟ ΠΟΥ ΝΑ ΤΟΝ ΔΕΣΜΕΥΕΙ. Κι αυτό είναι δικό σας κατόρθωμα! Είστε υπερήφανοι γι’ αυτό; Σεις τον αποδεσμεύσατε. Σεις του λύσατε τα χέρια. (Μεταξύ μας, τώρα, μπορεί και να μην καταλάβατε καλά-καλά τι σας πέρασε κάτω από τη μύτη… Εμείς, τουλάχιστον, σας είχαμε προειδοποιήσει εγκαίρως.) Πήρατε έτσι τον κίνδυνο να ενθαρρύνετε την αυθαιρεσία της εκτελεστικής εξουσίας και την πολιτική συνδιαλλαγή των κάθε λογής παραδοσιακών decision makers, υπουργών, υφυπουργών, γραμματέων, περιφερειαρχών, βουλευτών, πολιτευτών, κ.ο.κ., εκτός από την ίδια την Πανεπιστημιακή Κοινότητα! Για ποια «δημοκρατία», λοιπόν, μιλάτε; Για ποια «συναίνεση» μιλάτε; 

3) Νεκραναστήσατε τον 1268 για τα Τμήματα και τους Τομείς τους, αφήνοντάς τα στην κατάσταση που είναι σήμερα, χωρίς να τα βάζετε σε καμιά διαδικασία αλλαγής, αναδιάρθρωσης ή εκσυγχρονισμού, όπως υποχρεωτικά μπαίνανε κατ’ εφαρμογή του άρθρου 76 παρ. 7 του ν. 4009; Προηγουμένως, μπορεί μέσα από αυτή τη διαδικασία, τα Τμήματα να παρέμεναν ακριβώς τα ίδια. Τα πετυχημένα, τουλάχιστον. Δεν το απαγόρευε κανείς. Διότι τα Τμήματα δεν καταργούνταν, όπως παραπλανητικά διακηρύττατε προς πάσα κατεύθυνση. Απλά, μέσα από την επανασύστασή τους ως προγράμματα σπουδών, είχαν την ευκαιρία να αξιολογηθούν από την ΑΔΙΠ, από μια ανεξάρτητη δηλαδή αρχή, με αντικειμενικά όμως κριτήρια, και όχι από την εκτελεστική εξουσία με πολιτικά κριτήρια, όπως θα γίνει τώρα για όσα Τμήματα υποχρεωθούν σε αλλαγές αν συγχωνευθούν ή απορροφήσουν άλλα Τμήματα. 

… περιμένουν απαντήσεις!

Ποια μεταρρύθμιση, λοιπόν, λέτε πως απελευθερώσατε; Τι ακριβώς μεταρρυθμίζετε όταν αφήνετε στην ίδια κατάσταση που είναι σήμερα όσα Τμήματα δεν καταργηθούν, δεν συγχωνευτούν ή δεν απορροφηθούν; Όταν με άλλα λόγια παγιώνετε την υφιστάμενη κατάσταση; Αφήστε τους χαρακτηρισμούς και το πολύ μπλα-μπλα και απαντήστε συγκεκριμένα αν μπορείτε. Διαφορετικά, σωπάστε! Μην μας προκαλείτε κι από πάνω… Ήσασταν ΑΠΟΝΤΕΣ στους αγώνες που δώσαμε ένα χρόνο τώρα απέναντι στις δυνάμεις του σκοταδισμού και της βίας που κρατούν όμηρο το ελληνικό πανεπιστήμιο για να κάνουμε εκλογές για τα συμβούλια. Προκλητικά ΑΠΟΝΤΕΣ! Και ήρθατε τώρα να μας δείξετε τον … τρίτο δρόμο; Λίγη σεμνότητα δεν έβλαψε κανέναν… Και ποιος είναι ο τρίτος δρόμος; Η ρεάλ πολιτίκ στα ΑΕΙ; Αυτήν κηρύσσετε πλέον; Ξεχνάτε ότι η ρεάλ πολιτίκ έχει ως βασική παραδοχή την ισχύ; Αυτό είναι, λοιπόν, το όραμά σας για το Πανεπιστήμιο του μέλλοντός μας; Η επισφράγιση των συνεπειών που άφησε πίσω της η χρήση της ωμής βίας για να μην περάσει ο νόμος; Η επιβράβευση της τρικλοποδιάς και του πετάγματος της μπάλας στην κερκίδα; Γι' αυτά είστε υπερήφανοι; Ρεάλ πολιτίκ, λοιπόν... Ας είναι. Εμείς θα συνεχίσουμε στο δρόμο που χάραξε ο Δον Κιχώτης. Και να ξέρετε πως θα νικήσουμε! 

το τοπίο ξεκαθάρισε, η μεταρρύθμιση κινδυνεύει...

Ο νόμος 4009 ήταν η μόνη ουσιαστική μεταρρύθμιση που έγινε στη μετά Μνημόνιο εποχή. Η νέα Κυβέρνηση συνεργασίας ορκίζεται ακόμη στις διαρθρωτικές αλλαγές. Αντί, όμως, να τις προωθήσει, επέλεξε στην παρθενική της πτήση να αλλοιώσει ουσιωδώς τη μοναδική μεταρρύθμιση που κληρονόμησε. Καλή αρχή, με το … αριστερό, στο μέτρο που, ως φαίνεται, η ΔΗΜΑΡ ήταν αυτή που βρέθηκε πίσω από την κυβερνητική υποχώρηση. Μια υποχώρηση που τώρα στέλνει μήνυμα εντός και εκτός της χώρας ότι αυτή η Κυβέρνηση μπορεί και να μην είναι τελικά διατεθειμένη να τα βάλει με τα κατεστημένα συμφέροντα. Διερωτάται, λοιπόν, κανείς πώς είναι δυνατό στη συνέχεια να αντιμετωπίσει π.χ. αυτούς που κρατούν το διακόπτη της χώρας στα χέρια τους, όταν υποχωρεί μπροστά σε λίγες οργανωμένες μειοψηφίες μέσα στα ΑΕΙ και με όλη την κοινωνία στο πλευρό της…

Όποιος καλόπιστος, λοιπόν, ανέμενε από την Κυβέρνηση να ξεκινήσει από τα ΑΕΙ τις τομές που χρειάζεται η χώρα, σήμερα νιώθει απογοητευμένος. Εμείς ανήκαμε στους αιθεροβάμονες που πιστέψανε ότι, παρά τις όποιες υποχωρήσεις στο νόμο 4009, η Κυβέρνηση δεν θα πισωγύριζε σε τέτοιο βαθμό τη μεταρρύθμιση. Το ζήτημα της θητείας των Πρυτάνεων ήταν για μας από την αρχή επουσιώδες. Είχαμε μάλιστα διατυπώσει την άποψη ότι θα έπρεπε –στο πλαίσιο μιας στρατηγικής μετάβασης– να μείνουν οι ίδιοι να εφαρμόσουν τη μεταρρύθμιση. Αυτοί επέλεξαν στη συνέχεια να ανέβουν στα κεραμίδια, όταν είδαν πως χάνουν τη θέση τους στα μισά της θητείας τους. Τώρα, ως φαίνεται, τους ζητείται να εφαρμόσουν τη μεταρρύθμιση. Αυτοί, λοιπόν, έχουν και το πρόβλημα της συμβίωσης τώρα μαζί της, όχι εμείς.

Σε καμιά περίπτωση δεν πρόκειται οι αλλαγές που σχεδιάζει η Κυβέρνηση να συγκεντρώσουν στη Βουλή τη νομιμοποίηση που συγκέντρωσε ο ν. 4009 και αυτό το γνωρίζει. Γι’ αυτό δεν τολμά να πει ότι ... μεταρρυθμίζει τη μεταρρύθμιση. Κρύβεται, όμως, πίσω από το δάχτυλό της. Εμείς θα σεβαστούμε το νέο νόμο. Οι άλλοι, όμως, τι θα κάνουν, ιδίως οι Πρυτάνεις, αν τελικά δεν κάνουν ... κυβίσθηση, όπως αναμένεται;


Στο επίπεδο αυτό, μάλλον εύκολα θα είναι τα πράγματα, αφού δεν πρόκειται πλέον για την αρχική μεταρρύθμιση, αλλά για μια ακόμη άσκηση ισορροπίας ανάμεσα στις τόσες που γίνονται καθημερινά στο «δημοκρατικό» Πανεπιστήμιο μεταξύ –τώρα πλέον– αφενός μεν της Πρυτανείας και της ελεγχόμενης (όταν δεν είναι αδιάφορη) από την Πρυτανεία Συγκλήτου, αφετέρου δε του νέου Συμβουλίου Διοίκησης, όταν αυτό δεν θα ελέγχεται από την Πρυτανεία. Πολύ κακό για το τίποτα, δηλαδή, αφού κάτω από όλα αυτά τα όργανα, παλιά και νέα, δεν φαίνεται ν’ αλλάζει τίποτε, καθώς ο πυρήνας του Πανεπιστημίου, όπως τον γνωρίζουμε σήμερα, παραμένει ανέπαφος. Το Τμήμα και οι τομείς του αποδείχθηκαν τελικά οι ιερές αγελάδες των ΑΕΙ!

Πράγματι, ό,τι φοβόμασταν επιβεβαιώθηκε, και μάλιστα στη χειρότερη εκδοχή του. Με το σ/ν που κατατέθηκε σήμερα στη Βουλή, τα υφιστάμενα Τμήματα όχι μόνο διατηρούνται ως έχουν με τα όργανα, τους Τομείς και τα μεταπτυχιακά τους, αλλά κι αυτή η ίδια η λειτουργία τους επανυπήχθη στο προηγούμενο νομικό καθεστώς, που για το σκοπό αυτό … νεκρανασταίνεται! Πρόκειται για απόπειρα ολικής επαναφοράς του ν. 1268 σε μια περίεργη συμβίωση με την αρχική μεταρρύθμιση που δεν τολμά να την εγκαταλείψει ρητά ο νέος νομοθέτης. Αυτό σημαίνει αδυναμία μεταρρυθμιστικής αποφασιστικότητας και είναι πολύ πιο σοβαρό απ’ ό,τι φαίνεται…

Και το χειρότερο, ΟΛΑ τα υφιστάμενα Τμήματα αναγνωρίζονται πλέον ως έχουν χωρίς άλλη διατύπωση και χωρίς να αλλάζει ΤΙΠΟΤΕ σε κανένα. Το άρθρο 76 παρ. 7 του ν. 4009, αν και δεν περιλαμβάνεται στις ρητά καταργούμενες διατάξεις του σ/ν, καταργείται σιωπηρώς. Αυτό απαιτούσε από τα υπάρχοντα Τμήματα να επανιδρυθούν ως προγράμματα σπουδών πριν υπαχθούν στις νέες Σχολές. Στο πλαίσιο αυτό, η Πανεπιστημιακή Κοινότητα του κάθε Ιδρύματος θα έπρεπε να μετατραπεί σε ένα απέραντο εργοτάξιο δημιουργίας του νέου Πανεπιστημίου που θα ανέμενε κανείς ότι ονειρευόταν να κτίσει. Το ονειρευόταν, άραγε, ή μήπως ο προηγούμενος νομοθέτης ξεπέρασε τη φαντασία της; Δεν θα το μάθουμε ποτέ. Το γεγονός παραμένει πως η αυτονομία έγινε θυσία στο βωμό του αυτοδιοίκητου!

Σχέδιο συρρίκνωσης του Πανεπιστημίου εκ των άνω

Διερωτάται, λοιπόν, κανείς μέσα από ποια διαδικασία θα πετύχει τώρα το Υπουργείο έναν από τους κύριους στόχους της μεταρρύθμισης, που ήταν η διάσωση του Πανεπιστημίου μέσω συγχωνεύσεων των βασικών μονάδων του, καθώς 500 Τμήματα στη χώρα δεν είναι πλέον βιώσιμα. Δεν είναι τυχαίο που, παράλληλα με τις αλλαγές στο ν. 4009, η Κυβέρνηση ανακοινώνει τώρα και το φιλόδοξο πρόγραμμα ΑΘΗΝΑ, που αποσκοπεί στο να καταργήσει την επόμενη χρονιά ως και 150 Τμήματα σε όλη τη χώρα! Με ποιο νομικό εργαλείο θα το πετύχει; Οι νέες διατάξεις είναι αποκαλυπτικές: ο νομοθέτης δεν εμπιστεύεται πλέον την Πανεπιστημιακή Κοινότητα να δρομολογήσει αυτή κάτι τέτοιο από τα κάτω, με τις διαδικασίες του άρθρου 76 παρ. 7. Λόγος για τον οποίο αποκατέστησε τα Τμήματα στο προηγούμενο θεσμικό καθεστώς. Δεν τους ζητά πλέον να αλλάξουν. Μπορεί να τα καταργήσει στην πορεία, δεν επιδιώκει ωστόσο να τ’ αλλάξει in the first place. Ας μείνουν τα ίδια. Δεν τα καλεί πλέον να αναγεννηθούν ως προγράμματα σπουδών πριν υπαχθούν στη νέα Σχολή και, μέσα από αυτή τη διαδικασία, να αναδιοργανωθούν, να συγχωνευθούν και να εκσυγχρονιστούν. Μένουν ως έχουν και αναλαμβάνει πλέον το ίδιο το Υπουργείο να κάνει εκ των άνω ό,τι ο προηγούμενος νομοθέτης ανέθετε στην Πανεπιστημιακή Κοινότητα να επιχειρήσει από τα κάτω.

Αλλάζει, λοιπόν, το άρθρο 7 παρ. 6 του ν. 4009 και, με πρότασή του, το Υπουργείο μπορεί πλέον μέσα σε 60 ημέρες, (είτε απαντήσουν οι Σύγκλητοι, τα Συμβούλια και η ΑΔΙΠ σε σχετικό ερώτημά του, είτε όχι), να προβεί με ΠΔ σε οποιαδήποτε συγχώνευση όχι μόνον Ιδρυμάτων και Σχολών, αλλά και Τμημάτων. Και θα το κάνει και καλώς θα το κάνει, αλλά με τρόπο που δεν είναι διαφανής.

Η χαμένη ευκαιρία

Έτσι, η Πανεπιστημιακή Κοινότητα έχασε μια πολύτιμη ευκαιρία να φτιάξει με δικές της πρωτοβουλίες το Πανεπιστήμιο που θέλει και που μπορεί να στηρίξει. Η Πολιτεία ανακτά το κυρίαρχο δικαίωμα να το συρρικνώσει με συνοπτικές διαδικασίες για να περιορίσει το δημοσιονομικό κόστος που συνεπάγεται η συντήρηση 500 Τμημάτων ΑΕΙ και ΤΕΙ ανά την Ελλάδα. Πρόκειται για ξεκάθαρη ήττα της Πανεπιστημιακής Κοινότητας. Στο εξής, θα μπορεί να συνεχίσει να διαμαρτύρεται και να καταγγέλλει γιατί άλλοι θα συνεχίσουν να αποφασίζουν (ό,τι νάναι) στη θέση της, επειδή η ίδια δεν κατάφερε να σηκώσει το γάντι που της πέταξε η προηγούμενη Βουλή. Το δυστύχημα είναι ότι δεν της επετράπη κάτι τέτοιο και πάντως δεν της άξιζε να χάσει αυτή την ευκαιρία. Και είναι άδικο που την χάνει τελικά. Ήδη η αντιμεταρρύθμιση εκδηλώθηκε: δεν είναι ικανοποιημένη ούτε από αυτές τις εξελίξεις. Θέλει να θάψει τη μεταρρύθμιση στο σύνολό της. Εμείς ήμασταν πάντοτε υπέρ αυτής. Θα μείνουμε και τώρα πιστοί στις θέσεις μας και θα στηρίξουμε την όποια μεταρρυθμιστική ευκαιρία μπορούμε να αξιοποιήσουμε μέσα από το νόμο που θα προκύψει και από τη νέα Βουλή.

Συνεχίζουμε τον αγώνα…


Ακολουθούν οι βασικές ισχύουσες και προτεινόμενες διατάξεις προς τεκμηρίωση των ανωτέρω.

Ν. 4009/2011		σ/ν ρυθμίσεις θεμάτων ΑΕΙ
7 παρ. 1	Κάθε ίδρυμα αποτελείται από σχολές, οι οποίες αποτελούν τις βασικές διοικητικές και ακαδημαϊκές μονάδες του. Η σχολή καλύπτει μια ενότητα συγγενών επιστημονικών κλάδων και εξασφαλίζει τη διεπιστημονική προσέγγιση, τη μεταξύ τους επικοινωνία και τον αναγκαίο για τη διδασκαλία και την έρευνα συντονισμό τους. Η σχολή συντονίζει και εποπτεύει τη λειτουργία των προγραμμάτων σπουδών, αναθέτει την υλοποίησή τους σε τμήματα κατά την έννοια της επόμενης παραγράφου και απονέμει τους αντίστοιχους τίτλους σπουδών, κατά τα οριζόμενα στον Οργανισμό και τον Εσωτερικό Κανονισμό του ιδρύματος. Τα προγράμματα σπουδών οργανώνονται ή καταργούνται με απόφαση του πρύτανη, που εκδίδεται ύστερα από εισήγηση της κοσμητείας και γνώμη της Συγκλήτου, εγκρίνεται από το Συμβούλιο και δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.	1 παρ. 1	Κάθε Ίδρυμα αποτελείται από Σχολές, οι οποίες αποτελούν τις βασικές μονάδες του. Η Σχολή καλύπτει μία ενότητα  συγγενών επιστημονικών κλάδων και εξασφαλίζει τη διεπιστημονική προσέγγιση, τη μεταξύ τους επικοινωνία και τον αναγκαίο για τη διδασκαλία και την έρευνα συντονισμό τους. Η Σχολή εποπτεύει και συντονίζει τη λειτουργία των τμημάτων, σύμφωνα με τον Κανονισμό Σπουδών τους.
7 παρ. 2	Το τμήμα αποτελεί τη βασική εκπαιδευτική μονάδα, του ιδρύματος, προάγει την επιστήμη, την τεχνολογία ή τις τέχνες στο αντίστοιχο επιστημονικό πεδίο, οργανώνει τη διδασκαλία στο πλαίσιο ενός προγράμματος σπουδών και εξασφαλίζει τη συνεχή βελτίωση της μάθησης σε αυτό. Το τμήμα αποτελείται από σύνολο των καθηγητών της σχολής που διδάσκουν σε ένα πρόγραμμα σπουδών.	1 παρ. 2	Το Τμήμα  αποτελεί τη βασική εκπαιδευτική και ακαδημαϊκή μονάδα του Ιδρύματος, προάγει την επιστήμη, την τεχνολογία ή τις τέχνες στο αντίστοιχο επιστημονικό πεδίο, οργανώνει τη διδασκαλία στο πλαίσιο του προγράμματος σπουδών και εξασφαλίζει τη συνεχή βελτίωση της μάθησης σε αυτό. Το Τμήμα αποτελείται από το σύνολο των Καθηγητών, των λεκτόρων, των μελών του Ειδικού Εργαστηριακού Διδακτικού Προσωπικού (ΕΕΔΙΠ) και των μελών του Ειδικού Τεχνικού Εργαστηριακού Προσωπικού (ΕΤΕΠ), που υπηρετούν σε αυτό.
7 παρ. 4	Η σχολή μεταπτυχιακών σπουδών αποτελεί τη βασική διοικητική μονάδα που εξασφαλίζει τη διεπιστημονική συνεργασία και επικοινωνία, συντονίζει και οργανώνει τα προγράμματα μεταπτυχιακών και διδακτορικών σπουδών του ιδρύματος και αναθέτει την υλοποίησή τους σε τμήματα ή ομάδες διδασκόντων. Η σχολή αυτή ιδρύεται με τον Οργανισμό του ιδρύματος.	1 παρ. 3	Η Σχολή συντονίζει και οργανώνει τα προγράμματα μεταπτυχιακών και διδακτορικών σπουδών που υπάγονται σε αυτή και αναθέτει την υλοποίησή τους στα Τμήματα ή σε ομάδες διδασκόντων. Τα προγράμματα μεταπτυχιακών και διδακτορικών σπουδών λειτουργούν σύμφωνα με τον Οργανισμό του Ιδρύματος.
7 παρ. 6	Με την επιφύλαξη των οριζομένων στις παραγράφους 4 και 5, με προεδρικό διάταγμα, που εκδίδεται με πρόταση των Υπουργών Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης, Οικονομικών και Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων, ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου των οικείων ιδρυμάτων και της Αρχής Διασφάλισης και Πιστοποίησης της Ποιότητας στην Ανώτατη Εκπαίδευση (ΑΔΙΠ), μπορούν να συγχωνεύονται, κατατέμνονται, μετονομάζονται και καταργούνται Α.Ε.Ι. και να μεταβάλλεται η έδρα τους, καθώς επίσης και να ιδρύονται, συγχωνεύονται, κατατέμνονται, μετονομάζονται και καταργούνται σχολές και να μεταβάλλεται η έδρα τους για τους ακόλουθους, κατά περίπτωση, λόγους: α) Όταν είναι αναγκαίο για την εξυπηρέτηση συγκεκριμένων κοινωνικών αναγκών για την ανάπτυξη της ανώτατης εκπαίδευσης ή για την καλλιέργεια νέων επιστημονικών και τεχνικών πεδίων ή πεδίων διεπιστημονικού χαρακτήρα που κρίνονται απαραίτητα για την οικονομικοκοινωνική ανάπτυξη της χώρας και δεν καλύπτονται με επάρκεια από τα Α.Ε.Ι. ή τις σχολές που λειτουργούν. β) Όταν επιβάλλεται από το δυσανάλογα μεγάλο ή μικρό ετήσιο αριθμό φοιτητών ή αποφοίτων ανά καθηγητή σε ένα Α.Ε.Ι. ή μια σχολή. γ) Όταν η λειτουργία μεμονωμένων Α.Ε.Ι. ή σχολών δεν δικαιολογείται επιστημονικά και, αντιθέτως, δυσχεραίνει την έρευνα και τη διδασκαλία στα αντίστοιχα γνωστικά πεδία. Η γνώμη του Συμβουλίου, για την έκδοση των ανωτέρω προεδρικών διαταγμάτων που αφορούν σχολές, διατυπώνεται ύστερα από γνώμη της Συγκλήτου.	1 παρ. 4	Με την επιφύλαξη των οριζομένων στις παραγράφους 3, 4 και 5, με προεδρικό διάταγμα, που εκδίδεται με πρόταση των Υπουργών Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης, Οικονομικών και Παιδείας και Θρησκευμάτων, Πολιτισμού και Αθλητισμού μπορούν να συγχωνεύονται, κατατέμνονται, μετονομάζονται και καταργούνται ΑΕΙ και να μεταβάλλεται η έδρα τους καθώς επίσης και να ιδρύονται, συγχωνεύονται, κατατέμνονται, μετονομάζονται και καταργούνται Σχολές ή και Τμήματα και να μεταβάλλεται η έδρα τους για τους ακόλουθους, κατά περίπτωση, λόγους : α) Όταν είναι αναγκαίο για την εξυπηρέτηση συγκεκριμένων κοινωνικών αναγκών για την ανάπτυξη της ανώτατης εκπαίδευσης ή για την καλλιέργεια νέων επιστημονικών και τεχνικών πεδίων ή πεδίων διεπιστημονικού χαρακτήρα που κρίνονται απαραίτητα για την οικονομικοκοινωνική ανάπτυξη της χώρας και δεν καλύπτονται με επάρκεια από τα Α.Ε.Ι. ή τις σχολές ή τα Τμήματα που λειτουργούν. β) Όταν επιβάλλεται από το δυσανάλογα μεγάλο ή αντίστοιχα μικρό ετήσιο αριθμό φοιτητών ή αποφοίτων ανά καθηγητή σε ένα Α.Ε.Ι. ή μια σχολή ή ένα Τμήμα. γ) Όταν η λειτουργία μεμονωμένων Α.Ε.Ι. ή σχολών ή Τμήματος δεν δικαιολογείται επιστημονικά και, αντιθέτως, δυσχεραίνει την έρευνα και τη διδασκαλία στα αντίστοιχα γνωστικά πεδία. δ) Όταν είναι σύμφωνες με τις ανάγκες και τις δυνατότητες της εθνικής οικονομίας. Ο Υπουργός Παιδείας και Θρησκευμάτων, Πολιτισμού και Αθλητισμού πριν την κατάθεση της ανωτέρω πρότασης υποβάλει ερώτημα, συνοδευόμενο από ειδική τεκμηρίωση, για έκδοση γνώμης από την Αρχή Διασφάλισης και Πιστοποίησης της Ποιότητας στην Ανώτατη Εκπαίδευση (ΑΔΙΠ), καθώς και από το Συμβούλιο των οικείων ιδρυμάτων, μετά από διατύπωση γνώμης της Συγκλήτου αυτών. Στα ιδρύματα που δεν έχει ακόμα συγκροτηθεί Συμβούλιο, η ανωτέρω αρμοδιότητα ασκείται από την Σύγκλητο.  Οι ανωτέρω γνώμες θεωρείται ότι εδόθησαν μετά την άπρακτη παρέλευση εξήντα (60) ημερών από την περιέλευση του ερωτήματος από τον  Υπουργό Παιδείας και Θρησκευμάτων, Πολιτισμού και Αθλητισμού σε αυτές. Για εξαιρετικούς λόγους, όπως ενδεικτικά είναι η υποβολή διευκρινιστικών ερωτημάτων από τα γνωμοδοτούντα όργανα, η ανωτέρω προθεσμία μπορεί να παρατείνεται για επτά (7) ημέρες. Περαιτέρω παράταση της προθεσμίας αποκλείεται.
7 παρ. 7	α) Η συγχώνευση, κατάτμηση ή κατάργηση Α.Ε.Ι., καθώς και η ίδρυση, συγχώνευση, κατάτμηση ή κατάργηση σχολών, σύμφωνα με τα ανωτέρω, πρέπει να είναι σύμφωνες με τις ανάγκες και δυνατότητες της εθνικής οικονομίας. β) Για την έκδοση των ανωτέρω προεδρικών διαταγμάτων, η πρόταση του Υπουργού Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων πρέπει να συνοδεύεται από ειδική τεκμηρίωση.	1 παρ. 5	Η παρ. 7 του άρθρου 7 καταργείται.
8 παρ. 5	Προσόντα για την εκλογή εξωτερικού μέλους είναι η ευρεία αναγνώριση του υποψηφίου στην επιστήμη, στα γράμματα ή τις τέχνες, η διάκρισή του στην κοινωνική, οικονομική, πολιτική ή πολιτιστική ζωή σε εθνικό ή σε διεθνές επίπεδο και η γνώση και εμπειρία από θέση ευθύνης.	2 παρ. 4	Προσόντα για την εκλογή εξωτερικού μέλους είναι η ευρεία αναγνώριση του υποψηφίου στην επιστήμη, στα γράμματα ή στις τέχνες. Ο υποψήφιος θα πρέπει να διαθέτει αυξημένα τυπικά προσόντα και τουλάχιστον πτυχίο ΑΕΙ ημεδαπού πανεπιστημίου ή αναγνωρισμένου αλλοδαπού.
8 παρ. 18	(αρμοδιότητες Πρύτανη) ιη) Ασκεί όσες αρμοδιότητες δεν ανατίθενται από το νόμο ειδικώς σε άλλα όργανα του ιδρύματος.	2 παρ. 9	Η αρμοδιότητα της περίπτωσης ιη) της παραγράφου 18 του άρθρου 8 του Ν. 4009/2011 (ΦΕΚ Α’ 195/6.9.2011) υπάγεται εφεξής στη Σύγκλητο. (σσ. => το τεκμήριο της αρμοδιότητος το έχει πλέον η Σύγκλητος)
9 παρ. 10	(αρμοδιότητες Κοσμητείας) ζ) Τη διατύπωση σύμφωνης γνώμης προς τον πρύτανη και τη Σύγκλητο για την έγκριση του περιεχομένου των προγραμμάτων σπουδών, περιλαμβανομένων των γενικών και ειδικών, όπου υπάρχουν, ύστερα από πρόταση που διατυπώνεται από ειδική επιτροπή. Η ειδική επιτροπή συγκροτείται από τον κοσμήτορα και αποτελείται τουλάχιστον από πέντε καθηγητές της σχολής και, εφόσον δεν πρόκειται για νέο πρόγραμμα σπουδών, τον διευθυντή του τμήματος. Η ίδια επιτροπή καταρτίζει το περιεχόμενο του προγράμματος σπουδών, ύστερα από σύμφωνη γνώμη της συνέλευσης του οικείου τμήματος εφόσον δεν πρόκειται για νέο πρόγραμμα σπουδών.	3 παρ. 7	Η αρμοδιότητα της περίπτωσης ζ) της ίδιας παραγράφου καταργείται.
10 παρ. 1	Όργανα του τμήματος είναι: α) ο διευθυντής και β) η συνέλευση.	4 παρ. 1	Όργανα του Τμήματος είναι: α) Ο Πρόεδρος, β) η Συνέλευση του Τμήματος και, εφόσον έχουν συσταθεί Τομείς, γ) ο Διευθυντής του Τομέα και δ) η Συνέλευση του Τομέα. Ως προς το νομικό καθεστώς των αρμοδιοτήτων των οργάνων αυτών ισχύουν οι προϊσχύουσες διατάξεις.
		4 παρ. 2	Ο Πρόεδρος του Τμήματος, η Γενική Συνέλευση του Τμήματος, και εφόσον στο Τμήμα έχουν συσταθεί Τομείς ,  ο Διευθυντής και η Γενική Συνέλευση του Τομέα έχουν το σύνολο των αρμοδιοτήτων που τους απονέμουν, αντίστοιχα, οι διατάξεις του  Ν. 4009/2011 (ΦΕΚ Α’ 195/6.9.2011) (ιδίως άρθρ0 10 παρ. 3 & 6) σε συνδυασμό με τις διατάξεις που ίσχυαν κατά την έναρξη ισχύος του Ν. 4009/2011 (ΦΕΚ Α’ 195/6.9.2011), αναλόγως εφαρμοζόμενες.
76 παρ. 7	Κατά την πρώτη εφαρμογή του παρόντος νόμου, με προεδρικό διάταγμα, που εκδίδεται με πρόταση των Υπουργών Οικονομικών και Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων, ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου κάθε Α.Ε.Ι., η οποία διατυπώνεται μετά από εισήγηση του πρύτανη και γνώμη της Συγκλήτου, καθώς και ύστερα από γνώμη της ΑΔΙΠ, συνιστώνται οι σχολές του ιδρύματος κατά την έννοια του παρόντος νόμου. Με το ίδιο προεδρικό διάταγμα καταργούνται οι υφιστάμενες κατά τη δημοσίευση του παρόντος νόμου σχολές, προβλέπεται η ταυτόχρονη μετατροπή των υφιστάμενων τμημάτων σε προγράμματα σπουδών των νέων σχολών, καταργούνται οι τομείς των τμημάτων που μετατρέπονται με εξαίρεση τα Γενικά Τμήματα, όπου υπάρχουν, τα οποία καταργούνται, και ρυθμίζονται τα θέματα που αφορούν την ανάθεση της υλοποίησής των προγραμμάτων σπουδών σε τμήματα κατά τις διατάξεις του νόμου αυτού, την κατανομή του πάσης φύσεως προσωπικού, συμπεριλαμβανομένου του προσωπικού των Γενικών Τμημάτων, των διοικητικών υπηρεσιών, των εργαστηρίων, κλινικών και μουσείων και των φοιτητών στις σχολές, ο τρόπος συγκρότησης των πρώτων γενικών συνελεύσεων των σχολών και των συνελεύσεων των τμημάτων, καθώς και κάθε θέμα σχετικό με τη μετάβαση στο νέο καθεστώς και την ομαλή συνέχιση του εκπαιδευτικού έργου και της φοίτησης των φοιτητών. Από τη συγκρότηση των σχολών και των τμημάτων σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος νόμου, οι πρόεδροι των τμημάτων που έχουν εκλεγεί σύμφωνα με τις ισχύουσες κατά τη δημοσίευση του παρόντος νόμου διατάξεις ασκούν τα καθήκοντα των διευθυντών τμημάτων έως τη λήξη της θητείας τους. Για την εφαρμογή της παραγράφου αυτής, οι γνώμες των Συμβουλίων των ιδρυμάτων και της ΑΔΙΠ υποβάλλονται έως τις 30.4.2012. Αν οι γνώμες των Συμβουλίων και της ΑΔΙΠ δεν υποβληθούν μέσα στην ανωτέρω προθεσμία, εφαρμόζεται η παράγραφος 4 του άρθρου 20 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας (ν. 2690/1999, Α΄ 45).	15 παρ. 5	Οι μεταβατικές διατάξεις του Ν. 4009/2011 (ΦΕΚ Α’ 195/6.9.2011) παραμένουν σε ισχύ έως την πλήρη εφαρμογή του παρόντος νόμου και εφαρμόζονται αναλογικά, εφόσον δεν καταργούνται (ρητά ή σιωπηρά) με τις παρούσες τροποποιήσεις.